۷ پاسخ به پرسش‌های چند کتابی که تازه خوانده‌ام

«سفر به انتهای شب»، سلین:
– چطور بودم؟
– چهار پنجم‌ات را با کیف و لذت ِ تام خواندم و به به گفتم. اما آن یک پنجم آخرت نفسم را گرفت، باعث شد خواندن ِ خیلی از کتاب‌ها را عقب بیاندازم. با چه جان‌کندنی خواندم‌ات تا به خودم بگویم، تمامت کرده‌ام. دیگر داشتی تکرار می‌کردی خودت را. در ضمن یک دست مریزاد و تشکر ِ درست و حسابی به مترجم‌ات بدهکاری.

«سمت تاریک کلمات»، حسن سناپور:
– چطور بودم؟
– خسته‌ام کردی. چه زبان ِ بی‌رمقی داشتی. ببخشید ها! اما اصلن خوشم نیامد ازت.

«عقرب»، حسین آبکنار:
– چطور بودم؟
– تو چه سرنوشتی داشتی! یکی‌ات را همان‌وقت‌ها که ایران بودم، نویسنده‌ات لطف کرده بود و به من داده بود، که جا گذاشتم. خواهش کردم، دوباره برایم فرستاد.  دو سه ماهی گذاشتم‌ات کنار دستم تا سرفرصت و با فراغ‌بال بخوانم‌ات. وقتی سارا آخرین بار پرسید: «هنوز نخوندیش؟»، گفتم: «بابا اینقدر نپرس! من عذاب وجدان می‌گیرم. هر وقت خواندم، خبرت می‌کنم.» بالاخره دو سه هفته پیش که رگ کتابخوانی‌ام گل کرد، برت داشتم و خواندم‌ات: ماه! ماه! کلی صفا کردم باهات. ظریف و کوچولو. از آن کتاب‌هایی هستی که دوست دارم  یک‌بار دیگر بخوانم و اگر برسم درباره‌اش بنویسم.

«Angel Ladies»، خسرو دوامی:
– چطور بودم؟
– وقتی تو را می‌خواندم، دیدم وقتی نویسنده از همان کلمه‌ی اول داستان می‌داند چماق سانسور بالای سرش نیست، با چه آزادیی می‌نویسد. اما نویسنده‌ات با نیاوردن ِ ترجمه‌ی گفتگوهایی که به انگلیسی بود، عیشم را منقص کرد. حالا که ترجمه‌ی جملات انگلیسی را دارم، باید دوباره بخوانم‌ات. در ضمن بین خودمان باشد دارم درباره‌ات می‌نویسم.

« Die Brücke vom Goldenen Horn »،  Emine S. Özdamar :
– چطور بودم؟
– اگر بدانی چقدر به من یاد دادی، چقدر به من قوت قلب دادی! تو باعث شدی که من دوباره شروع کنم به آلمانی نوشتن. آخر یادم دادی که از نوشتن به آلمانی نترسم، که با همین آلمانی‌ی که بلدم، اگر بخواهم، می‌توانم حتا رمان بنویسم. خلاصه از این بابت خیلی مدیون توام.

« Nylon Road»، پارسوآ باشی:
– چطور بودم؟
– به! مگر ندیدی درباره‌ات نوشته‌ام؟ حتا با نویسنده‌ات حرف هم زده‌ام. بیش‌تر از همه از این‌ات خوشم آمد که خیلی زود خودت را از دست پیش‌داوری‌های رایج در بین ایرانی‌ها درباره‌ی غرب رها کردی. بعضی‌ها سال‌های سال گرفتار پیش‌داوری‌های‌شان می‌مانند. اما تو گیرنده‌ات همه چیز را خوب گرفت و باز  از آن بیش‌تر: نخواستی با نوشتن این کتاب از آب گل‌آلود ماهی بگیری.

۸ برادران ِ تازه‌ی قلی

یادم نیست شاملو کجا (مجله‌ی دنیای سخن؟) با آوردن ِ متنی از رضا براهنی، مطلب کوتاهی نوشته بود و در آن – نقل به مضمون – آورده بود: «”را” شده قلی. “قلی بدو برو سر کوچه یه بسته سیگار بگیر!” “قلی بدو برو دو تا نون بخر” هرکس هر کاری دارد به قلی مراجعه می‌کند.» من هم – بلاتشبیه – تازگی کشف کرده‌ام که قلی دو تا برادر تازه پیداکرده: “و” و “که”. برای “که” من یک نمونه به دست می‌دهم. “و” را لطفن خودتان پیداکنید.

چند وقت پیش بود، توی یکی از همین فروشگاه‌های بزرگ. مردم توی صف ِ صندوق ایستاده بودند که پول جنس‌شان را بدهند و بروند، اما صندوق‌دار داشت با تلفن حرف می‌زد و کاری به کار آن‌ها نداشت که این پا و آن پاکنان، او را نگاه می‌کردند که کی تلفن‌اش تمام می‌شود. صف که طولانی‌تر شد، آخری‌ها یکی دو دقیقه که ایستادند و دیدند صف تکان نمی‌خورد، راه افتادند و رفتند توی صف صندوق‌های دیگر. آنها هم شلوغ بود، اما صف‌شان گاه به گاه تکانی می‌خورد و بالاخره شاید می‌شد به صندوق رسید و حساب کرد. آن‌ها که توی همین صف، نزدیک صندوق ایستاده بودند، دل‌شان نمی‌خواست بروند آخر صف دیگر. ترجیح می‌دادند همان‌جا جزو اولین نفرها بمانند. دیر یا زود باید بحث صندوقدار با کسی که آن‌طرف خط بود، تمام می‌شد و چیزی را که می‌خواست، می‌گرفت یا نمی‌گرفت و به هرحال کارش راه می‌افتاد. تا موقعی که صندوقدار شماره‌یی روی تکه کاغذ ِ کنار دست‌اش…

مجموعه داستان ِ «با گارد باز»، حسین سناپور، صفحه‌ی اول از داستان ِ «صف»:
تعداد مجموع کلمات: صدوپنجاه و هفت تا، تعداد سطرهای چاپ شده در کتاب: دوازده تا، تعداد «که» ها: نُه تا. یعنی به تقریب به ازای هر هفده کلمه و یا یک سطر یک عدد «که».

۸

به این آدم‌ها خیلی حسودی‌ام می‌شود:
آن‌هایی که پوست‌کلفت‌اند.
آن‌هایی که خیلی پررو هستند.
آن‌هایی که شب‌ها یازده و نیم – دوازده خواب‌شان می‌برد و صبح‌ها هفت و نیم – هشت بیدارند.
آن‌هایی که سیگاری نیستند و یا مدت‌هاست سیگار را ترک کرده‌اند.
آن‌هایی که یک گربه توی خانه‌شان دارند.
آن‌هایی که از فرط ِ مستی نمی‌توانند سرپا بیاستند.
آن‌هایی که تار و سه‌تار می‌زنند.
آن‌هایی که شغل‌شان کتاب‌فروشی‌ست.

به این آدم‌ها اصلن حسودی‌ام نمی‌شود:
آن‌هایی که ورزش می‌کنند.
آن‌هایی که طبق مقرارت زندگی می‌کنند.
آن‌هایی که بااراده و منظم‌اند.

۸ کتاب‌خانه یا کنار دریا؟

– این چیه؟
– کتابه خُب.
– چرا اینقد کلفته؟
– رمانه.
– رمان چیه؟
– ولش.
– چی نوشته؟
– نمی‌دونم.
– پس چرا خریدیش؟
– که بخونمش خٌب.
– راس راستی می‌خوای بخونیش؟
– آره.
– کتاب به این کلفتی رو؟
– آره. آخه دارم دو هفته میرم کنار دریا.
– پس بگو داری می‌ری کتاب‌خونه، نه کنار دریا.

۴ بازگشایی پژواک

هستند کسانی که بی‌کارند و کم – یا بی‌مسئله؛ پس سر به سوراخ سنبه‌های این سایت و آن وبلاگ، از جمله این‌جا، فرومی‌کنند، تا توسط لیچار و فحش و توهین از دست رشک‌ها و محرومیت‌های ادبی و بی‌ادبی و برخی چیزهای دیگری که بیخ گلوشان را گرفته و دارد خفه‌شان می‌کند، رها بشوند که البته نمی‌شوند، چون ذهن و جان‌شان آلوده و بیمار است. من به هر روی از دست این ناکسان به تنگ آمده بودم، پس به ناچار کامنت‌دانی یا همان «پژواک» را بسته بودم. برخی از دوستان که کلمات روی این صفحه را، از هر جنس و جنمی گو باشد، می‌خوانند، خواستند دوباره بازش کنم. از شما چه پنهان خودم هم بی‌میل نبودم. چرا که از نظر من کامنت‌دانی جایی برای ایجاد ارتباط بین نویسنده‌ی وبلاگ و خوانندگان‌اش، یعنی همانی که من پژواک‌اش می‌خوانم، است. منتها این‌بار کامنت باید اول به تایید من برسد تا آن ناکسان که گفتم این‌جا را عرصه‌ی ترک‌تازی عقده‌های فروخورده‌شان نکنند. حال این شما و این گوی و این میدان. بگویید تا بشنوم و بشنوند.

۰

شهر شلوغ است و عده‌ای خرد، خام‌دستانه  در تلاش تا آبی گل آلود کنند و به خیال ِ خام  ِ گرفتن ماهی، چُس‌ناله‌های همیشگی‌شان را سردهند و زلالی را از آب بگیرند. برخی نیز در نقش ریش سفید فرورفته‌اند و به پند و موعظه‌های اخلاقی نشسته‌اند که «آی این جور حرف زدن عیب است و بد است و حرف‌های دشمن شادکن نزنیم» و برخی دیگر، آن‌ها که دنیا را آب ببرد، آن ها را خواب ِ «ادبیات ناب» و خزعبلاتی دیگر از این دست می‌برد، سکوت اختیار کرده‌اند.

صلاح ملک خویش خسروان دانند. ما سر کار خود گیریم.

فعلن با تشکر از  همه‌ی آن‌هایی که امکان ِ  پاسخ به فراخوان برای کمک به آرش سیگارچی را داشتند و به آن بها دادند، گزارش اول از حساب آرش سیگارچی و کمک‌های رسیده را بخوانید.

قول می‌دهم همین فردا و پس‌فردا مفصل خدمت برسم.

۰ «کافکایی» یعنی چه؟

 درباره‌ی صفت «کافکایی» یا « Kafkaesk »
تلاشی برای تعریف:  رادیو زمانه

۰ از مهتابی به مردم در کنار همسایه

هم‌میهن‌ان ِ رزمنده! زنان و مردان ِ آزاده‌ی این کهن مرزوبوم! فرزانگان، خردمندان و هنرمندان ِ این خطه‌ی خون و حماسه! با شما سخن می‌گویم، زیرا مرا جز با شما مردم با کسی دیگر سخنی نیست و کسی با من نیست مگر شما مردم!
روی سخنم باشماست، مادران و پدران ِ سالخورده‌ی این انبوه ِ جوانان ِ تشنه‌ی آزادی! درود برشما که چنین فرزندان ِ برومندی نثار ِ ساحت ِ پاک ِ این آب و خاک داشته‌اید. درود برشما که چنین سرزمین ِ آباد و آزادی به دست ِ پرتوان ِ نسل ِ پسین سپرده‌اید.
نیک می‌دانم در این جای‌گاه، که هم اکنون در پیش‌گاه ِ شما ایستاده‌ام، کدام مردان ِ سترگ پیش از من گام نهاده بودند. نامی برزبان نمی‌رانم، تا مبادا از قلم بیافتد اسم بزرگی و بی‌حرمتی باشد بر ساحت پاک ِ آن مردان و این شما و این میدان.
پرچم‌ها در نسیم به اهتزاز درآمده‌اند. دختران و پسران ِ جوان، هلهله می‌کنند نام‌ام را. آفتاب بی‌دریغ می‌تابد و خنک نسیمی می‌وزد بهاری.
(باز شدن ِ پنجره‌ی همسایه‌ی بغلی. نگاهی پرسان. رد وبدل شدن لبخند. بسته شدن پنجره.)
روی سخنم با رودهای این سرزمین است و کوه‌هایش، که یکی رونده است و پویا و دیگری استوار و پابرجا؛ با درختان است که هماره سبزتر بادا. با شما سخن می‌گویم ای کودکانی که برشانه‌های پدر نشسته‌اید و در دستان ِ ظریف و زیبا و سازنده‌تان پرچم ِ میهن و تصویر مرا در هوا تکان می‌دهید، با شما که حیات ِ فردای ما را رقم می‌زنید! خردسالان و نونهالان!
(بازشدن دوباره‌ی پنجره‌ی همسایه‌ی بغلی:
– چه خبرته این نصفه شبی؟ حالت خوبه؟ اوضات میزونه؟
– بی‌خیال.
بسته شدن ِ پنجره. )
عوض کردن پا، نوشیدن ِ آخرین جرعه‌ی آبجو. پرت کردن ِ ته سیگار به حیاط،. بازگشت به اتاق. فرورفتن در مبل، جابجایی ِ متناوب ِ نگاه ِ مایوس به دیوار سفید روبرو و صفحه‌ی تلویزیون.

۰ دوازده سال ادبیات تبعید در آلمان

«ادبیات تبیعد» به تولیدات ادبی ِ نویسندگان، شاعران و روزنامه‌نگارانی اطلاق می‌شود که به خاطر سرکوب ِ بی‌رحمانه‌ی رژیم فاشیستی جان یا اثرشان مورد تهدید واقع شده و مجبور به خروج از کشور شده بودند. برخی مثل شتفان گئورگه که به عنوان اعتراض به تحمل آثارشان در رژیم فاشیستی کشور را ترک کرده بودند، نیزدر این مقوله جامی‌گیرند.
در کنار «ادبیات تبیعد» در خارج، نوعی دیگر از ادبیات در داخل شکل می‌گیرد که در تاریخ ادبیات آلمان آن را «مهاجرت به درون» می‌خوانند. «مهاجرت به درون» موضع نویسندگان و هنرمندانی بود که گرچه مخالف رژیم نازی‌ها بودند اما به دلایل گوناگون ِ شخصی، خانوادگی یا اخلاقی از مهاجرت به خارج از آلمان سربازمی‌زدند و با نشر آثار خود در داخل و هم‌کاری با سلول‌های مقاومت ادبیات خاص خود را می‌آفریدند.
ادامه در رادیو زمانه

۰ نامه‌ی وارده در ۰۵٫۰۱٫۲۰۰۷

    کمال جمالی  Name:  
Subject:      Franzobel
———————————————-
جناب اصغر غیاثی
سلام. نوشته هات را خوندم. خوب است که این همه به مسایل مختلف دقت می کنی. خوب سوراخ دعا را پیدا کردی و می خواهی مشهور بشی. بهترین راه را انتخاب را کردی. روانپزشکان هم همین توصیه را به بیماران خودشون  می کنن. یعنی می گن اگر تو را به جمعی راه ندادند با هاشون دعوا راه بنداز. بعد جماعت خیال می کند حتما چیزی تو چنته داری.
مصاحبه ات رو تو آینده ی نو خوندم و دیدم و فهمیدم چرا ناراحت شدی. راستی، عکس ات هم خیلی باحال بود. ماشاالله هیچی از فرانتس سوبل کم نداری، خیلی سری. ای کاش وقتی این جا بودی پیدات می کردم و برات شبی برگزار می کردم و مصاحبه ای.
راستی، همین جوری اگر راهت رو ادامه بدی، خیلی زود موفق می شی و تا چند وقت دیگه به شهرت   می رسی و شاید هم یه ناشری بالاخره پیدا بشه و کارات را چاپ کنه. فقط بالاغیرتا جای کارت را عوض نکن. چون ممکنه بعد از تاکسی نوشت نوبت به … نوشت برسه. راستی، دموکراسی خیلی خوبه، نه؟ تو هم که بلد نیستی خط بزنی، پس بذار همین ده پانزده نفری که این نوشته ها را می خونن، خودشون این نوشته رو کنار بقیه ی این نوشته های اتوکشیده بخونند و خودشان قضاوت کنند.
قربانت
کمال جمالی
kamaljamal@yahoo.com

 به قول کمال جمالی (پشت چه اسمی هم قایم شده: هم کمال دارد هم جمال!!!) آهای ده پانزده نفری که این نوشته را می‌خونین، شما خودتون این نوشته رو کنار بقیه‌ی این نوشته‌های اتوکشیده بخونین و خودتون قضاوت کنین. از شما می‌پرسم: این نامه مصداق بارز آن ضرب‌المثل ِ معروف نیست که: همه رو برق می‌گیره، ما رو  چراغ نفتی؟
ناصر غیاثی

صفحات 1 2